Beste gemeenteleden. Zo net voor de zomervakantie is het goed in de achteruitkijkspiegel te kijken hoe het proces ten aanzien van de keuze van kerkgebouwen in de laatste maanden is verlopen.

Hoe het begon
Op 19 februari kwamen de Gereformeerde en Hervormde Algemene Kerkenraden bij elkaar in een gezamenlijke vergadering. Tijdens deze vergadering presenteerde de Commissie Toekomst Kerkgebouwen een Plan van Aanpak voor het komen tot een keuze van de te houden en af te stoten kerkgebouwen.
De commissie bestond uit twee gereformeerde en drie hervormde vertegenwoordigers, een gemeenteadviseur en later een extern deskundige op het gebied van gebouwen. Zij had het plan van aanpak in zes weken in elkaar gezet. De conclusie was dat een integrale aanpak nodig is. De keuze van gebouwen is niet los te zien van de te maken keuzes in aantallen predikanten en ook niet van een concrete visie ten aanzien van de samenwerking tussen Hervormde gemeente en Gereformeerde kerk. Dit laatste vanwege het feit dat tussen Open Hof gereformeerd en hervormd en de Burgwalkerk een vergaande vorm van samenwerking (federatie) bestaat en ook tussen hervormde wijkgemeente A en Westerkerk een steeds intensievere vorm van samenwerking groeit.
Beide Algemene Kerkenraden hebben dit plan van aanpak goedgekeurd en ingestemd met de directe gezamenlijke uitvoering ervan. De commissie werd benoemd als Stuurgroep. Dat betekende het nodige werk dit voorjaar! Zowel voor de wijken, de Kerkrentmeesters, de Algemene Kerkenraden als de Stuurgroep.

Wijken

De drie wijkcombinaties zijn aan de slag gegaan met de bepaling van hun wensen en voorkeuren ten aanzien van een kerkgebouw. Als gemeenteleden zijn u en jullie hierbij betrokken in één of meer wijkavonden. Inmiddels hebben twee wijken hun reacties geformuleerd en naar de Stuurgroep verzonden.

Kerkrentmeesters

Ook de gereformeerde en hervormde Colleges van Kerkrentmeesters zijn gezamenlijk aan de slag gegaan. Van hen werd gevraagd een eenduidig financieel plaatje te maken van alle kerkgebouwen, van de financiën van beide gemeentes apart en gezamenlijk, en van de te verwachten ontwikkelingen voor de komende 10 tot 15 jaar. Iets wat een hele klus bleek te zijn. Uiteindelijk zijn vier werkgroepen parallel aan het werk geweest. Verschillende financiële systematieken, manieren van werken, onderhoudsplannen, verwachtingen ten aanzien van ontwikkelingen in de toekomst (ledenaantallen, geefgedrag, subsidies, kosten voor personele inzet en onderhoudskosten) moesten op elkaar worden gepast. Dit om een zo betrouwbaar en eenduidig mogelijk beeld te hebben van heden, verleden en toekomst van de beide kerken apart en in combinatie met elkaar. Alleen zo kunnen we beoordelen of de verschillende scenario's die we met elkaar bedenken ook financieel draagbaar zijn op de korte en langere termijn. Zoals eerder gemeld is het helaas niet gelukt deze activiteit af te ronden binnen de geplande tijd in het Plan van Aanpak. Inmiddels hebben alle werkgroepen hun deelactiviteiten afgerond en rest het samenvoegen van de delen tot een geheel waarmee de volledige beide Colleges van Kerkrentmeesters kunnen instemmen en vervolgens ook de beide Algemene Kerkenraden.

Algemene Kerkenraden

Voor de beide Algemene Kerkenraden lag er de taak een overkoepelende visie te ontwikkelen over de kerkgebouwen en daarmee direct verbonden de structuur van de gemeente op langere termijn. Welk deel van onze financiën willen we aan de gebouwen besteden ten opzichte van andere zaken als pastoraat en wat verwachten we concreet van de samenwerking tussen Gereformeerde kerk en Hervormde gemeente in Kampen? Inmiddels zijn er acht gezamenlijke vergaderingen geweest. Deze bijeenkomsten beginnen in de regel met een geloofsgesprek. Aan de hand van een Bijbelgedeelte, een lied of een beeld van de kerk zoeken we elkaar in geestelijke zin op. Dat heeft de gemeenschappelijkheid veel goed gedaan.

Perspectief

Een belangrijk punt waarover veel gesproken is, is de zinsnede uit het Plan van Aanpak dat de gebouwenkeuze wordt gemaakt 'in het perspectief van een te vormen protestantse gemeente'. Betekent dit samenwerking, federatie, fusie? Op wijkniveau of op centraal niveau? Voor alle wijken? Op korte termijn gelijk op met de gebouwenkeuze of op veel langere termijn? Uitkomst van de gesprekken is dat het einddoel is om met elkaar toe te groeien naar één protestantse gemeente waarin alle huidige wijkgemeenten participeren en waarbij we in alle verscheidenheid één zijn. Iedere wijkgemeente moet hierbij zelfstandig kunnen functioneren vanuit zijn eigen identiteit, maar centraal willen we elkaar als wijkgemeenten vasthouden en waar mogelijk krachten bundelen in onze Kamper samenleving.
Duidelijk is wel dat dit proces meer tijd nodig zal hebben dan de keuze voor de gebouwen. De processen op wijkniveau hebben tijd nodig, zowel het proces binnen de wijken Open Hof gereformeerd en hervormd en Burgwalkerk, tussen Broeder- Noorder- en Westerkerk, als tussen hervormde wijkgemeente-B en de gereformeerde kerk. Het kost tijd om elkaar te leren kennen, vertrouwen te laten groeien en naar elkaar toe te groeien. Die tijd moeten we nemen, maar we blijven er wel actief mee aan de slag.

Solidariteit

Een ander punt waar we de laatste twee vergaderingen over hebben nagedacht is solidariteit. Hierbij kun je denken aan rekening houden met elkaar, ruimte geven aan elkaar, opkomen voor elkaar, voor elkaar instaan, in eigen kracht blijven staan en van daaruit iets betekenen voor een ander, onderling vertrouwen. Solidariteit uit zich in de concrete vorm van de gemeente. De meest vergaande vorm is een protestantse gemeente, waarbij er een volledige fusie van kerken is. De wijkgemeenten hierbinnen kunnen een hoge mate van zelfstandigheid en een eigen identiteit hebben, maar vermogensrechtelijk liggen de beslissingen over gebouwen en predikanten uiteindelijk bij de Algemene Kerkenraad van de gefuseerde gemeente. Een minder vergaande vormen is een federatie, waarbij de Hervormde gemeente en Gereformeerde kerk zelfstandig blijven bestaan en alleen samenwerken. Bij een intensievere samenwerking wordt het hierbij steeds gekunstelder organisatorische en vermogensrechtelijke zaken gescheiden te houden.
Er bestaan verschillende modellen om de financiële solidariteit tussen wijkgemeenten vorm te geven. Je kunt elke wijk financieel volledig zelfstandig laten zijn (wijk in balans), waarbij de bijdragen van de leden van de wijk en de uitgaven voor het gebouw, predikanten en andere zaken in evenwicht moeten zijn. Aan de andere kant is er het model dat alle zaken centraal worden geregeld en er niet per wijk wordt gekeken. Hier tussenin liggen modellen waarbij alles bij de wijk ligt, maar de gebouwen centraal worden geregeld, of ook de predikanten centraal worden geregeld. Uit de gesprekken tot nu toe komt er een lijn naar boven waarbij voor Kampen de verantwoordelijkheid voor de gebouwen en de basis van het pastoraat op centraal niveau zouden moeten liggen. Aanvullend pastoraat en overige zaken zouden dan bij de wijken zelf liggen, waarbij ze hun eigen keuzes kunnen maken. De verdeling van het basisdeel van het pastoraat zou gebaseerd moeten zijn op het aantal gemeenteleden per wijk.

Stuurgroep

De Stuurgroep coördineert alle activiteiten en zij maakt met ondersteuning van de extern deskundige ook een zo goed mogelijk plaatje van alle gebouwen, inclusief de toekomstige mogelijkheden ervan. Alle zaken komen hier samen. De Stuurgroep komt bijna elke week bij elkaar, in totaal inmiddels bijna twintig keer!

Hoe verder?

Vatten we dit alles samen, dan mogen we dankbaar zijn dat er de afgelopen maanden zoveel werk is verzet. In goede samenwerking. Soms zijn er stevige gesprekken, maar met toenemende kennis van elkaar en begrip voor elkaar. Het onderlinge vertrouwen neemt toe, maar is tegelijkertijd ook kwetsbaar.
We hebben de planning van het Plan van Aanpak niet helemaal gehaald. Op dit moment liggen er echter belangrijke bouwblokken waarmee we na de zomervakantie snel verdere stappen kunnen zetten. Met het volledige financiële plaatje kunnen we op basis van scenario's met elkaar verder denken, zowel in de wijken, Algemene Kerkenraden, Colleges van Kerkrentmeesters en in de Stuurgroep. Op 16 september hopen we u en jullie als gemeente dan een stuk meer en concretere informatie te kunnen geven, waarop jullie ook kunnen reageren. Doel is om voor het einde van het jaar de beslissing over de gebouwen genomen te hebben.
Dit alles Deo Volente, zo de Heere wil en wij leven, en Coram Deo, voor het aangezicht van God.

Bert Endedijk en Mark van Persie

Agenda

Kerkdiensten